Impera

XƏBƏR LENTİ
22:03Accsess Bank 70-dən çox insanı işsiz qoydu-şok faktlar20:24Səfər Mehdiyevin “paqon”luları: Gömrükdəki özbaşınalıqlar dövlət üçün təhlükəli həddə çatıb17:40Ankaranın növbəti PKK əməliyyatını zəruri edən nədir? - TƏHLİL17:25İradə Gülməmmədova Xırdalan sakinləri ilə görüşdü - FOTO17:20Azərbaycanda yeniyetmə valideynlər - Onların dəqiq sayı bilinmir17:12Yeni aqrar sığorta mexanizminin tətbiqinə başlanılır16:44Vicdan əzabı çəkən Nigar Camal sirrini açdı: "15 il əvvəl qarınlı kişilər..."16:30Nazirlik hərbi pilotumuzun axtarışında iştirak edənlərə təşəkkür etdi16:16Nursultan Nazarbayev Qazaxıstan haqqında klip çəkdirib16:03Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəməri ilə 7 ayda 19 milyon tonadək neft daşınıb15:48“Rəşadın ayağı bir neçə gün əvvəl, bədəni isə bu gün tapılıb”15:31Dünyanın ən zəngin azərbaycanlısı 3 milyard dollar xərclədi15:08Saakaşvili: Qarabağ Azərbaycandır!14:46Həbsxanadan 258 məhbus qaçdı - SON DƏQİQƏ14:33Avtomobil benzini ilə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT14:10"Maşın" növbəti sürəti ilə ekranlara qayıdır13:59BMT-dən fillərlə bağlı QADAĞA13:19Göygöl polisinə yeni rəis təyin olundu13:0942 dərəcə isti olacaq - Sabahın HAVASI13:00Bakı metrosunda işıqlar söndü11:40DSX-nın yeni silahı: 3000 metrdən helikopteri məhv edir - FOTO11:24Bakıda keçmiş məhkum azyaşlı qızları bıçaqla hədələyib... — CİNAYƏT11:04Makron Putinlə danışıqlarının detallarını açıqladı10:55Qubada güclü yanğının sahəsi 40 hektara çatıb10:34Deputatın oğlunun həbsinin pərdəarxası - ilginc faktlar10:22Kütləvi dava: Üç futbolçu yaralandı, dörd azarkeş öldü – Video10:08"“Relax” az vergi ödəyən birinci şirkət deyildi və sonuncu da olmayacaq" - Ekspertdən çağırış...09:50Dörd rayonda qaz təchizatı dayandırılıb09:42Dörd milyarddan çox varidatı olan Lars Larsen vəfat edib09:19Azərbaycanda daha bir qurum yaradıldı - Prezidentdən fərman08:59Bakı Metropoliteni sədrinin milyonçu oğlu -FOTO08:53Xəzərin sabiq başçısı – özü gedib, izi qalıb....20:18"Uğurlarım iqtisadi savadıma görədir".17:52İNANILMAZ HADİSƏ! Cütlük taksi sürücüsünü gülə-gülə soydu - VİDEO17:40Bakı metrosundan istifadə edənlərə ŞAD XƏBƏR17:27Azərbaycanda DƏHŞƏTLİ OLAY: Polisə zəng edib "bu gün silahlı hücum olacaq" dedi və...17:14Gənc oğlanlardan Həcc ziyarətində BİABIRÇI HƏRƏKƏT - VİDEO17:02Azərbaycanda magistratura qəbul imtihanına ödəniş ləğv edilə bilərmi? - AÇIQLAMA16:53Qurban bayramı münasibətilə 1070 NƏFƏR ƏFV EDİLDİ16:22Əsəd qüvvələri Türkiyənin hərbi karvanına hücum etdi: 3 ölü15:48Azərbaycanda biabırçılıq: Qadını bu görüntüləri ilə şantaj edən şəxs həbs edildi15:36Qətlə yetirilən ailənin ürək dağlayan görüntüləri - FOTO15:16Kadırovun atası Putinə qarşı şərt irəli sürübmüş14:59Nazirlik Rüstəm İbrahimbəyovun sədrliyini təsdiqlədi14:28Ermənilərin Naxçıvan və Qazaxda uğursuz revanş CƏHDİ14:10Prezident təqaüdü təyin olunmuş şəxslərin sayı açıqlandı13:48Güləşçimiz erməni rəqibini darmadağın etdi13:28Azərbaycanlı məmuru intim görüntüləri ilə şantaj etdilər12:54Mir Şahin Gəncə teraktı ilə bağlı ŞOK VİDEO yaydı12:26Xəzərə düşən MiQ-29-un “qara qutusu” tapıldı - FOTO12:08"Qaçqınkom"un sektor müdirləri cəzalandırıldı11:54Əhaliyə bu xidmət pulsuz olacaq - QƏRAR11:17Vağzalda insanları öldürəndən sonra oturub polisin gəlməsini gözlədi11:02Xalq artisti Qurana əl basıb, tövbə etdi - SƏBƏB10:43Əli Kərimlinin Mübarizə sevgisi: yenə pul, yenə vəd, yenə yalan10:23Türkiyə təyyarələri İraqın şımalında PKK mövqələrini bombalayıb10:12Gəncədə məktəbli qız özünü öldürdü09:55Sumqayıtda təbii qazın verilişində məhdudiyyətlər olacaq09:33Azərbaycan Milli Mətbəxi Finlandiya ictimaiyyətinin marağına səbəb olub09:24Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında II turun oyun cədvəli müəyyənləşib11:23"İPhone" işlədənlərə bəd xəbər - Bəzi telefonlar bloklanacaq11:20Şəmkirdə dəhşətli YANĞIN: körpə öldü, ana və nənə xəsarət aldı - YENİLƏNİB11:18Mehriban Əliyeva Müslüm Maqomayevi doğum günündə bu sözlərlə andı11:16Rusiyada siqaret çəkənlərin maaşı azaldılacaq11:14Bakıda qadın kafedə müştərilər tərəfindən döyülüb13:29Sahibkar icra başçısını hədələdi-3 milyonumu qaytar, yoxsa...13:18"28 May"da üç ay əvvəl dayandırılan eskalator bərpa edildi13:13Mollanın stolunun altında bomba partladı, Heybətulla Axundzadənin kiçik qardaşı öldü13:07Nepal Everesti fəth etmək üçün tələbləri sərtləşdirir13:02Bakıda antisanitar şəraitdə süd məhsulları hazırlayan sex aşkarlandı - FOTOLAR12:55Sabah 40 dərəcə isti olacaq11:44Akademik Kamal Abdulladan prezidentə şikayət: "Universitetdə maddi vəsaitlər talanır, haqqı dediyimiz zaman işdən qovulmaqla hədələnirik"11:16Məşhur müğənni xəstəxanaya yerləşdirildi - FOTO11:07Gəzməyə getmişdi, daşla vurub öldürdülər - Xaçmazda qanlı olay11:04Şəhid qardaşı: “İcra başçısından şikayət etdiyim üçün məni işimlə təhdid edir” – VİDEO11:00Satıcını SİM-karta görə döyüb, güllələdilər – Video10:57"Roma" daha bir türkiyəli futbolçunu heyətinə qatıb22:57Rusiya və İran hərbi gəmiləri Bakı limanını tərk edib22:54Azərbaycan güləşçisi dünya çempionatında finala yüksəlib22:51Tərtərdə traktor qaz kəmərini zədələyib22:48Putin sərnişin təyyarəsini qarğıdalı sahəsinə endirən pilotlara “Rusiya Qəhrəmanı” adını verib22:44Audio 56 yaşlı kişi sirkə turşusu içib intihar etdi19:57Zeynalovlar sükutu pozdular16:59Yol polisinin saxladığı sərxoş sürücü hansı nazirin qızıdır? - AÇIQLAMA16:49Bacılarının şəkillərini Facebook-da yayan oğlanı GÖRÜN NƏ ETDİLƏR - QİSAS... - FOTO16:23Prezident DSX-nın hərbi qulluqçularını və mülki işçilərini təltif edib - SİYAHI16:16“Bütün komanda yatmışdı” - Emin Mahmudov16:06İtkin düşən bacı - qardaş tapıldı - Oğurlanıblarmış15:58Ucar polisi naməlum məxluqu tutmağa çalışır15:48Yol polisindən texniki baxışla bağlı sürücülərə XƏBƏRDARLIQ14:42MÜTLƏQ OXUYUN: Çimərlikdə batmağın səbəbi BU İMİŞ! - VİDEO14:24Ermənilərin ekoloji TERRORU - Tərtər, Ağdam, Bərdə və Goranboy susuz qala bilər - VİDEO14:12İnsanlar iş saatlarını özləri müəyyən edəcək - YENİLİK13:28Bu ölkələrə vizasız gedə bilərik - SİYAHI13:17Onlayn alış-veriş zamanı aldanmamaq üçün nələri bilməliyik?12:22Meşədə narkotik becərən İsmayıllı sakini saxlanılıb12:20Qəzaya uğramış hərbi təyyarəmizdən xəbər var11:50Sabunçuda Rəsulzadə küçəsinin adı dəyişdirilib? - İcra Hakimiyyətindən AD AÇIQLAMASI11:46Azərbaycan Turizm Bürosu Rusiya və Almaniya turagentlərinə onlayn təlimlər keçəcək11:05Keçmiş məmurun intiharının səbəbi bilindi- TƏFƏRRÜAT
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
Avqust 2019 (380)
İyul 2019 (564)
İyun 2019 (423)
May 2019 (557)
Aprel 2019 (537)
Mart 2019 (417)

«    Avqust 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

Cinayətləri azaltmağın yolu həbsxanaları çoxaltmaq deyil

25 iyn 2018, 23:08   
    114
Cinayətləri azaltmağın yolu həbsxanaları çoxaltmaq deyil
Hər gün qadınlara qarşı törədilən cinayətlər, uşaq təcavüzləri, dələduzlar, mütəşəkkil cinayətkarlar, amansızca cinayət törədən insanların xəbərlərinə rast gəlirik. Cinayətlərin sayının getdikcə artdığı bir dünyada insanın ağlına ilk gələn cinayətlərin qarşısının alınması üçün həbsxanaların vacibliyi və əhəmiyyəti olur. Artan cinayətlər müqabilində "cinayətkarların həbs ediləcəyi" və orada cəzalarını çəkəcəkləri bizi təsəlli edir.
Həbsxanaların cinayətkarları cəmiyyətdən uzaqlaşdırıb daha çox cinayət törətmələrinin qarşısını almaq kimi bir funksiyası olsa da, tək xüsusiyyətləri təbii ki, bu deyil. Həbsxanalar, eyni zamanda islahetmə mərkəzi və təsirinə də malik olmalıdırlar. Xüsusilə, dünyada törədilən cinayətlərin və həbsxanalardakı məhkumların sayı nəzərə alındıqda bu insanların buradan islah olunmuş şəkildə çıxmaları və beləliklə, cəmiyyətə zərərsiz və fayda verən, sağlam, iş gücü baxımından kömək edən, ağıllı və stabil insan olmaları əhəmiyyətlidir.
Bəs həbsxanalar bu məqsədə xidmət edə bilirlərmi? Təəssüf ki, bu sualın cavabı "xeyr"dir. Statistik göstəricilər həbsxanaların cinayətlərin qarşısını almaq funksiyalarını getdikcə itirdiyinin bariz göstəricisidir. Dünyanın bir çox ölkələrində törədilən cinayətlərin sayı hər il getdikcə artır, həbsxanalar isə məhkumların cinayət törətmədə daha da ixtisaslaşdığı, cinayətkar birliklərin idarə olunduğu yerlərə çevrilir. ABŞ-da 2005-ci ildə azad edilən məhkumların 43%-i iki il sonra, 77%-i isə beş il sonra yenidən həbsxanaya düşmüşdür. (5)
Cəzaçəkmə müəssisələrinin funksiyası təkcə məhkumları cəzalandırmaq deyil. Həbsxanalar bir tərəfdən cinayətkarların yenidən cinayət törətməsinin, digər tərəfdən də cinayətkarı islah edərək yenidən cinayət törətməsinin qarşısının alınması məqsədi ilə qurulurlar. Bu iki əsas funksiyanın yerinə yetirilməsi üçün hər bir həbsxana konkret standartlara cavab verməlidir. Lakin mövcud şərtlər nəzərə alındıqda bu gün bir çox həbsxananın bu funksiyanı yerinə yetirməkdən çox uzaq olduğu görünür.
Həbsxanalarının funksiyalarını itirməsinə yol açan ən mühüm səbəblərdən biri cinayətlərin artmasıdır. Cinayətlər artdıqca, təbii ki, məhkum sayı da getdikcə artır.

Məsələn, 1990-cı illərdə Böyük Britaniya həbsxanalarında 40 min məhkum olduğu halda, bu gün bu rəqəm 86 minə yaxınlaşıb. Bu hal yeni cəzaçəkmə yerlərinin açılmasını zəruri etsə də, yüksək maliyyə xərclərinə görə ölkələr bunu etmir və nəticədə həbsxanalarda böyük sıxlıqlar olur.
Məsələn, Böyük Britanıyanın Suonsi şəhərində 268 yerlik həbsxanada 469 məhkum qalır. Lids şəhərindəki həbsxanada sıxlıq daha da çoxdur. Burada 669 nəfərlik yerdə 1.128 nəfər cəza çəkir. Sıxlıqlar yeni problemlərə səbəb olur. Məhkum sayının artımına mütənasib olaraq xərclər artsa da, həbsxanalara ayrılan vəsaitlər kifayət qədər artırılmır.

Bu zaman tətbiq edilən müxtəlif qənaət vasitələrindən birincisi işçilərin sayını azaltmaq olur. Araşdırmalar göstərir ki, Böyük Britaniyadakı həbsxanalarda işçilərin sayı normadan 40% azdır. İşçilərin sayı azaldığına görə məhkumlar əmək, təhsil, idman və səhiyyə kimi xidmətlərdən məhrum olurlar. (1)
Analoji hal ABŞ-da da mövcuddur. ABŞ-ın əhalisi dünya əhalisinin iyirmidə biri olduğu halda, buradakı məhkum sayı dünyadakı məhkum sayının dörddə birinə bərabərdir. Bu ölkədə 2,3 milyondan çox insan həbsxanalarda cəza çəkir. Həbsxanaların cinayətlərin qarşısını alma xüsusiyyətini itirdiyinə dair başqa bir göstərici isə həbsxanalarda törədilən cinayət sayındakı artımdır.
2017-ci ildə İngiltərədə məhkumlar arasında özünə zərər yetirmə nisbəti 17%-dir. Hər 10 məhkumdan biri özünə zərər yetirən davranışlar edib. Məhkumlar arasında zorakılıq da çox yayılıb. İngiltərədə məhkumların həm bir-birinə, həm də işçilərə qarşı zorakılıq etdikləri müşahidə olunmuşdur. Ötən il hər 1000 məhkum arasında 84 zorakılıq hadisəsi əvvəlki illə müqayisədə 32% artmışdır. Həbsxanalardakı zorakılıq hadisələrinin qarşısını “NTRG”, “Tornado Timu” kimi xüsusi ekspert qrupları vasitəsilə almağa çalışırlar. (3)
Zorakılığın artması həbsxanalarda qruplaşmaları və üsyanları qızışdırır və nəticədə çoxsaylı ölüm hadisələri baş verir. Braziliyanın Amazonas ştatında rəqib narkotik qruplaşmaları arasında başlayan qanlı hesablaşma üsyana çevrilmiş və nəticədə 56 nəfər ölmüşdür. Bunlardan altısı başı kəsilərək öldürülmüşdür. (4)

Bu vəziyyət qarşısında ölkələr daha çox həbsxana açaraq, daha çox həbsxana məmuru təyin edərək, küçələrdəki polis sayını artıraraq cinayətlərin qarşısını almağa çalışırlar. Lakin bunlar da yetərli olmur, cinayətlərin sayı sürətlə artmağa davam edir.
Bunun üçün həbsxanalarının sayını artırmaq yox, cinayətlərin qarşısını alan profilaktik tədbirlər görmək lazımdır. Tədbirlərin bəziləri bunlardır:
Həbs əvəzinə müxtəlif növdə cəzaların tətbiq edilməsi vacibdir. Bu cəzalar həbs cəzası ilə birlikdə və ya həbsdən sonra da tətbiq oluna bilər. Zorlama, seksual xarakterli zorakılıq hərəkətləri etmə, istismar və heyvanlara işgəncə kimi cinayətləri törədənlər ictimaiyyətə açıq yerlərdə daima tanıdılaraq ifşa edilə bilərlər.
Digər görüləcək tədbir isə ilk dəfə cinayət törədənlərin təcrübəli cinayətkarlarla eyni həbsxanalarda cəza çəkməsinin qarşısını almaqdır.
Bundan başqa, qan davası, namus cinayəti kimi adət-ənənə mənşəli cinayətkarlığa qarşı bunların yanlışlığının izah edildiyi ictimai kampaniyalar keçirilə bilər.
Digər bir tədbir isə polislərin texniki imkanlarını inkişaf etdirərək cinayətkarları tutma sayını artırmaqdır. Çünki insanlar tutulacaqlarından əmin olsalar, cinayət törətməkdən daha çox çəkinərlər.
Həbs cəzası yeganə cəza forması olmamalıdır. Cəzalandırmanın bu forması bəzi cinayətkarları cinayətkar xarakterlərini daha da möhkəmləndirməyə səbəb olur. Bu səbəbdən həbsxanalardan azad olan bəzi insanlar tez-tez yenidən cinayət törədirlər.
Ən kiçik cinayətin belə həbs cəzası ilə cəzalandırılmasından çəkinmək lazımdır. Üç ildən az cəza nəzərdə tutan cinayətlər təkrar törədildiyi zaman ağır cəzaların verilməsi cinayətin təkrar törədilməsinin qarşısını alar.
Cinayətkarlıqla mübarizədə təkcə cəzaların artırılması yetərli həll yolu deyil. Cinayətkarlığın tamamilə aradan qaldırılması hədəfə alınmalıdır. Bunun üçün cəmiyyət içində təhlükəli olan ideya və fikirləri ortadan qaldıracaq maarifləndirmə sisteminin mənimsənilməsi vacib şərtdir. İnsanlarda milli şüur, sevgi və sədaqəti inkişaf etdirəcək elmi-mənəvi proqramla cəmiyyətləri nifrətdən sevgiyə çevirmək mümkündür. Mətbuat və mediadan istifadə etməklə cəmiyyətin təfəkkürü asanlıqla dəyişdirilə bilər. İnsanları cinayətə yönəldən yoxsulluq, işsizlik kimi məsələlərin də ədalətli yolla həll edilməsi bu məsələdə kömək olacaqdır. Unudulmamalıdır ki, insanı cinayət törətməyə yönəldən məhz nifrət problemidir. İstər hökumətlər, istərsə də cəmiyyətlər ilk planda nifrət hissini ortadan qaldıracaq proqram müəyyən etmədiyi müddətcə texniki tənzimləmələrin bu məsələni həll etməsi mümkün deyil.
İstinadlar:
Andrew Neilson, Our prison system is at breaking point – that's why we need to put fewer people in jail, The Independent 18 Temmuz 2017, http://www.independent.co.uk/Voices/prison-crisis-inspector-report-violence-drugs-suicide-howard-league-penal-reform-a7847781.html
Evan Valetta, 10 staggering statistics about the US prison system, SBS 19 Aralık 2017, https://www.sbs.com.au/guide/article/2017/12/06/10-staggering-statistics-about-us-prison-system
FullFact, The state of prisons in England and Wales, 2 Ağustos 2017, https://fullfact.org/crime/state-prisons-england-and-wales/
The Guardian, Dozens killed in gang violence at Brazilian jail, 2 Ocak 2017, https://www.theguardian.com/world/2017/jan/02/dozens-killed-in-gang-violence-at-brazilian-jail-manaus
Evan Valetta, 10 staggering statistics about the US prison system, SBS 19 Aralık 2017, https://www.sbs.com.au/guide/article/2017/12/06/10-staggering-statistics-about-us-prison-system

Adnan Oktar
OXŞAR MÖVZULAR