Impera

XƏBƏR LENTİ
13:59BMT-dən fillərlə bağlı QADAĞA13:19Göygöl polisinə yeni rəis təyin olundu13:0942 dərəcə isti olacaq - Sabahın HAVASI13:00Bakı metrosunda işıqlar söndü11:40DSX-nın yeni silahı: 3000 metrdən helikopteri məhv edir - FOTO11:24Bakıda keçmiş məhkum azyaşlı qızları bıçaqla hədələyib... — CİNAYƏT11:04Makron Putinlə danışıqlarının detallarını açıqladı10:55Qubada güclü yanğının sahəsi 40 hektara çatıb10:34Deputatın oğlunun həbsinin pərdəarxası - ilginc faktlar10:22Kütləvi dava: Üç futbolçu yaralandı, dörd azarkeş öldü – Video10:08"“Relax” az vergi ödəyən birinci şirkət deyildi və sonuncu da olmayacaq" - Ekspertdən çağırış...09:50Dörd rayonda qaz təchizatı dayandırılıb09:42Dörd milyarddan çox varidatı olan Lars Larsen vəfat edib09:19Azərbaycanda daha bir qurum yaradıldı - Prezidentdən fərman08:59Bakı Metropoliteni sədrinin milyonçu oğlu -FOTO08:53Xəzərin sabiq başçısı – özü gedib, izi qalıb....20:18"Uğurlarım iqtisadi savadıma görədir".17:52İNANILMAZ HADİSƏ! Cütlük taksi sürücüsünü gülə-gülə soydu - VİDEO17:40Bakı metrosundan istifadə edənlərə ŞAD XƏBƏR17:27Azərbaycanda DƏHŞƏTLİ OLAY: Polisə zəng edib "bu gün silahlı hücum olacaq" dedi və...17:14Gənc oğlanlardan Həcc ziyarətində BİABIRÇI HƏRƏKƏT - VİDEO17:02Azərbaycanda magistratura qəbul imtihanına ödəniş ləğv edilə bilərmi? - AÇIQLAMA16:53Qurban bayramı münasibətilə 1070 NƏFƏR ƏFV EDİLDİ16:22Əsəd qüvvələri Türkiyənin hərbi karvanına hücum etdi: 3 ölü15:48Azərbaycanda biabırçılıq: Qadını bu görüntüləri ilə şantaj edən şəxs həbs edildi15:36Qətlə yetirilən ailənin ürək dağlayan görüntüləri - FOTO15:16Kadırovun atası Putinə qarşı şərt irəli sürübmüş14:59Nazirlik Rüstəm İbrahimbəyovun sədrliyini təsdiqlədi14:28Ermənilərin Naxçıvan və Qazaxda uğursuz revanş CƏHDİ14:10Prezident təqaüdü təyin olunmuş şəxslərin sayı açıqlandı13:48Güləşçimiz erməni rəqibini darmadağın etdi13:28Azərbaycanlı məmuru intim görüntüləri ilə şantaj etdilər12:54Mir Şahin Gəncə teraktı ilə bağlı ŞOK VİDEO yaydı12:26Xəzərə düşən MiQ-29-un “qara qutusu” tapıldı - FOTO12:08"Qaçqınkom"un sektor müdirləri cəzalandırıldı11:54Əhaliyə bu xidmət pulsuz olacaq - QƏRAR11:17Vağzalda insanları öldürəndən sonra oturub polisin gəlməsini gözlədi11:02Xalq artisti Qurana əl basıb, tövbə etdi - SƏBƏB10:43Əli Kərimlinin Mübarizə sevgisi: yenə pul, yenə vəd, yenə yalan10:23Türkiyə təyyarələri İraqın şımalında PKK mövqələrini bombalayıb10:12Gəncədə məktəbli qız özünü öldürdü09:55Sumqayıtda təbii qazın verilişində məhdudiyyətlər olacaq09:33Azərbaycan Milli Mətbəxi Finlandiya ictimaiyyətinin marağına səbəb olub09:24Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında II turun oyun cədvəli müəyyənləşib11:23"İPhone" işlədənlərə bəd xəbər - Bəzi telefonlar bloklanacaq11:20Şəmkirdə dəhşətli YANĞIN: körpə öldü, ana və nənə xəsarət aldı - YENİLƏNİB11:18Mehriban Əliyeva Müslüm Maqomayevi doğum günündə bu sözlərlə andı11:16Rusiyada siqaret çəkənlərin maaşı azaldılacaq11:14Bakıda qadın kafedə müştərilər tərəfindən döyülüb13:29Sahibkar icra başçısını hədələdi-3 milyonumu qaytar, yoxsa...13:18"28 May"da üç ay əvvəl dayandırılan eskalator bərpa edildi13:13Mollanın stolunun altında bomba partladı, Heybətulla Axundzadənin kiçik qardaşı öldü13:07Nepal Everesti fəth etmək üçün tələbləri sərtləşdirir13:02Bakıda antisanitar şəraitdə süd məhsulları hazırlayan sex aşkarlandı - FOTOLAR12:55Sabah 40 dərəcə isti olacaq11:44Akademik Kamal Abdulladan prezidentə şikayət: "Universitetdə maddi vəsaitlər talanır, haqqı dediyimiz zaman işdən qovulmaqla hədələnirik"11:16Məşhur müğənni xəstəxanaya yerləşdirildi - FOTO11:07Gəzməyə getmişdi, daşla vurub öldürdülər - Xaçmazda qanlı olay11:04Şəhid qardaşı: “İcra başçısından şikayət etdiyim üçün məni işimlə təhdid edir” – VİDEO11:00Satıcını SİM-karta görə döyüb, güllələdilər – Video10:57"Roma" daha bir türkiyəli futbolçunu heyətinə qatıb22:57Rusiya və İran hərbi gəmiləri Bakı limanını tərk edib22:54Azərbaycan güləşçisi dünya çempionatında finala yüksəlib22:51Tərtərdə traktor qaz kəmərini zədələyib22:48Putin sərnişin təyyarəsini qarğıdalı sahəsinə endirən pilotlara “Rusiya Qəhrəmanı” adını verib22:44Audio 56 yaşlı kişi sirkə turşusu içib intihar etdi19:57Zeynalovlar sükutu pozdular16:59Yol polisinin saxladığı sərxoş sürücü hansı nazirin qızıdır? - AÇIQLAMA16:49Bacılarının şəkillərini Facebook-da yayan oğlanı GÖRÜN NƏ ETDİLƏR - QİSAS... - FOTO16:23Prezident DSX-nın hərbi qulluqçularını və mülki işçilərini təltif edib - SİYAHI16:16“Bütün komanda yatmışdı” - Emin Mahmudov16:06İtkin düşən bacı - qardaş tapıldı - Oğurlanıblarmış15:58Ucar polisi naməlum məxluqu tutmağa çalışır15:48Yol polisindən texniki baxışla bağlı sürücülərə XƏBƏRDARLIQ14:42MÜTLƏQ OXUYUN: Çimərlikdə batmağın səbəbi BU İMİŞ! - VİDEO14:24Ermənilərin ekoloji TERRORU - Tərtər, Ağdam, Bərdə və Goranboy susuz qala bilər - VİDEO14:12İnsanlar iş saatlarını özləri müəyyən edəcək - YENİLİK13:28Bu ölkələrə vizasız gedə bilərik - SİYAHI13:17Onlayn alış-veriş zamanı aldanmamaq üçün nələri bilməliyik?12:22Meşədə narkotik becərən İsmayıllı sakini saxlanılıb12:20Qəzaya uğramış hərbi təyyarəmizdən xəbər var11:50Sabunçuda Rəsulzadə küçəsinin adı dəyişdirilib? - İcra Hakimiyyətindən AD AÇIQLAMASI11:46Azərbaycan Turizm Bürosu Rusiya və Almaniya turagentlərinə onlayn təlimlər keçəcək11:05Keçmiş məmurun intiharının səbəbi bilindi- TƏFƏRRÜAT10:46Xaçmazda dəhşətli QƏZA: ölən və yaralananlar var10:34Azərbaycana qarşı casusluq edən 128 nəfər aşkar edilib - DSX rəisi10:18Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva: "Azərbaycan və Rusiyanın dövlətlərarası əməkdaşlığı çoxəsrlik təməl üzərində təşəkkül tapıb"10:00Dünyanın ən hündür döyüşçüsündən gözlənilməz qərar09:41Günün məzənnəsi açıqlandı - Mərkəzi Bank09:23Donald Tramp Si Tsinpinə görüş təklif edib09:04İnstaqramda şübhəli məlumatlar barədə xəbərdarlıq ediləcək08:51Baş məşqçi məğlubiyyətdə özünü günahlandırdı08:47“Bakı Metropoliteni” “Sovetski”də torpaq alacaq08:12Azərbaycan ilə Belarus arasında ticarət dövriyyəsi 120 milyon dolları ötüb19:30İCRA BAŞÇISINDAN ÖZÜ İLƏ BAĞLI SƏRƏNCAM: restoranı üçün 5.5 hektar ərazi ayırıb - SƏNƏD + FOTOLAR19:00Gecə yarısı 10.2 milyonluq kredit16:02Bakının müharibə haqqı, Paşinyanın Qarabağ fiaskosu - TƏHLİL15:43Gecə yarısı 10.2 milyonluq kredit14:41Deputatla şərik bina tikdirən başçı müavini Şahmar İbadov, Mehriban Əliyevanın adından belə istifadə edir- VİDEO14:30Nazir yol polisində "MERO" rəisini işdən azad etdi - Yeni təyinat
BÜTÜN XƏBƏRLƏR
Avqust 2019 (364)
İyul 2019 (564)
İyun 2019 (423)
May 2019 (557)
Aprel 2019 (537)
Mart 2019 (417)

«    Avqust 2019    »
BeÇaÇCaCŞB
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 

Pensiyalar necə artırılmalıdır? - TƏHLİL

11 fev 2019, 13:22   
    107
Pensiyalar necə artırılmalıdır? - TƏHLİL

Dövlət başçısının əmək pensiyalarının sığorta hissəsinin indeksləşdirilməsi haqqında Sərəncamı bütün növ əmək pensiyalarının sığorta hissəsinin bu ilin yanvarın 1-dən artırılmasını təmin etmək məqsədilə imzalanıb. Fevralın 7-də imzalanan sərəncama əsasən, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən 2018-ci il üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqının Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən müəyyən edilən illik artım tempinə uyğun olaraq, pensiyaların sığorta hissəsi artırılacaq. 2018-ci il üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqının Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən müəyyən edilən illik artım tempisə 2,9%-dir.
Bu addım hər il atılır. “Əmək pensiyaları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 29.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, əmək pensiyasının sığorta hissəsi və fərdi hesabın sığorta hissəsində qeydə alınan pensiya kapitalı ildə bir dəfə ölkə üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilən illik artım tempinə uyğun olaraq müvafiq icra hakimiyyəti orqanının qərarına əsasən indeksləşdirilir.

Sadəcə olaraq, keçən ildən indeksləşdirmə mexanizmi dəyişdi. Belə ki, ötən ilədək pensiyaların sığorta hissəsi əvvəlki il ərzində ölkə üzrə qeydə alınmış istehlak qiymətlərinin indeksinə, yəni inflyasiya səviyyəsinə uyğun olaraq hesablanıb artırılırdısa, keçən ildən əmək pensiyalarının artım səviyyəsi bir il əvvəl ərzində ölkə üzrə orta aylıq nominal əməkhaqqı məbləğinin yüksəlməsi tempinə, başqa sözlə desəm, faizinə uyğun olaraq müəyyən edilib artırılmağa başlandı.

Bu, düzgün qərar idi. Belə ki, rəsmi inflyasiya səviyyəsinə uyğun olaraq indeksləşdirmə heç də hər il səmərəli nəticə vermirdi və verə də bilməzdi. Çünki elə il olur ki, inflyasiya cəmi 1-3% təşkil edir. Ümumiyyətlə, sağlam iqtisadiyyat şəraitində inflyasiyanın 3-4%-dən yüksək olması məqbul hesab edilmir. Və üstəlik, orta aylıq nominal əməkhaqqı məbləğinin artım həddi də əslində, həmişə inflyasiyadan üstün olmalıdır. Belə ki, qiymətlərin bahalaşması səviyyəsi əhalinin heç olmasa nominal gəlirlərini üstələməli deyil.

Düzdür, elə illər olub ki, inflyasiya orta aylıq nominal əməkhaqqı məbləğinin artım səviyyəsindən çox təşkil edib. Məsələn, 2017-ci il ərzində ölkəmizdə istehlak qiymətlərinin indeksi, başqa sözlə desəm, inflyasiya səviyyəsi orta aylıq nominal əməkhaqqı səviyyəsinin artım tempindən xeyli dərəcədə yüksək olub. Yəni, 2 dəfədən çox... Ancaq bu, o illər ərzində baş verir ki, həmin illərdə ölkə iqtisadiyyatı tənəzzül içində olur, valyuta bazarı təzyiq altında, manatın məzənnəsi dəyərsizləşməyə meyillli, istehlak bazarında bahaçılıq olur. Məsələn, 2015-2017-ci illərdə olduğu kimi...

Sözüm bunda deyil. Bir daha qeyd edirəm ki, əmək pensiyalarının indeksləşdirilməsi siyasəti, yəni, artırılması səviyyəsi bir il ərzində ölkə üzrə mövcud inflyasiya deyil, orta aylıq nominal əməkhaqqı məbləğinin yüksəlməsi tempinə, başqa sözlə desəm, faizinə uyğun olaraq müəyyən edilib, həyata keçirilsə, yaxşıdır. Necə ki, 2018-ci ildən bu cür edilir. Ancaq məsələ bundadır, keçən il əvvəl bəyan edilmişdi ki, əmək pensiyalarının "baza və sığorta hissəsi" anlayışları ləğv edildiyindən artım, pensiyaların bütöv məbləğləri üzrə hesablanıb həyata keçiriləcək. Və onda yazdığım şərhimdə mən də qeyd etmişdim ki, bu ildən (2018-ci ildən) pensiyaların indeksləşdirilməsi siyasətində tədbiq ediləcək mexanizm həm də əslində, bu mənada daha effektlidir.

Ancaq təəssüf ki, belə olmadı. İndeksləşdirmənin yeni mexanizmində də əmək pensiyalarının məhz sığorta hissəsi artırıldı. Bu il də həmçinin... Növbəti illərdə bunu da aradan götürmək, başqa sözlə desəm, əmək pensiyalarının bir il əvvəlki orta aylıq nominal əməkhaqqı məbləğinin yüksəlməsi tempinə, faizinə uyğun olaraq indeksləşdirilməsi zamanı pensiyaların bütöv məbləğləri üzrə hesablanıb həyata keçirilməsi məqsədəuyğun olardı. Bu, pensiyaların daha çox artmasına imkan verər.

Sözsüz ki, bundan ötrü Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun maliyyə vəziyyəti daha yaxşı olmalı, dövlət büdcəsindən asılılıq azalmalıdır. Hesab edirəm ki, məcburi dövlət sosial sığorta ödənişləri üzrə tədbiq edilən yeniliklər, həmçinin əmək müqavilələrinin bağlanması sahəsində nizam-intizamın gücləndirilməsi buna imkan verəcək.

Yeri gəlmişkən, hazırda ölkədə 1,3 milyon pensiyaçı var. Onlardan 58,3%-i yaşa görə, 30,1%-i əlilliyə görə, 11,6%-i ailə başçısını itirməyə görə pensiya alır. Ötən il əmək pensiyalarının orta aylıq məbləğində 6,8%, o cümlədən, yaşa görə əmək pensiyalarının məbləğində 7,3% artım qeydə alınıb.
Azvision.az
OXŞAR MÖVZULAR